სამცხე-ჯავახეთი საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული რეგიონია, რომელიც უძველესმა ვულკანებმა და საუკუნოვანმა ადამიანურმა მედეგობამ ჩამოაყალიბა. მისი სახელი აერთიანებს სამცხეს (დაკავშირებულს უძველეს მესხურ ტომებთან) და ჯავახეთს, რომელიც ჯერ კიდევ ძვ.წ. VIII საუკუნის ურარტულ წარწერებშია მოხსენიებული. რეგიონი მდებარეობს მაღალ ვულკანურ ზეგანზე, ზღვის დონიდან 1,500-2,000 მეტრზე, მესხეთის, თრიალეთისა და ჯავახეთის ქედებს შორის.
წინარეისტორიული რკინის დამამუშავებელი კულტურებიდან მოყოლებული, თამარ მეფის ეპოქის ოქროს ხანამდე, სამცხე-ჯავახეთი მუდამ იმპერიათა საზღვარზე იდგა. ხერთვისის მსგავსი ციხესიმაგრეები სავაჭრო გზებს იცავდნენ, ხოლო კლდის მონასტრები, როგორიცაა ვარძია, სულიერ თავშესაფარსა და სამხედრო თავდაცვის საშუალებას წარმოადგენდა. ოსმალეთის, სპარსეთის და მოგვიანებით რუსეთის მმართველობამ დატოვა არქიტექტურული და კულტურული ფენები, რომლებიც დღესაც თვალსაჩინოა.
რელიგიური ძეგლები, როგორიცაა ზარზმის, კუმურდოსა და საფარის მონასტრები, ინახავს შუა საუკუნეების ხელოვნების საუკეთესო ნიმუშებს, ხოლო რაბათის ციხე ასახავს ქრისტიანული, მუსლიმური და ებრაული თემების საუკუნოვან თანაცხოვრებას. დღეს რეგიონის მულტიკულტურული ქსოვილი ცოცხლობს მუსიკაში, ფესტივალებში, კულინარიასა და ყოველდღიურ სასოფლო ცხოვრებაში.
ბუნება აქ თანაბრად შთამბეჭდავია: ვულკანური ტბები — ფარავანი და ტაბაწყური, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის უღრანი ტყეები და ქარიანი ზეგნები ქმნის სივრცის ისეთ განცდას, რომელიც იშვიათია ევროპაში. სამცხე-ჯავახეთი არ არის მხოლოდ დანიშნულების ადგილი — ეს არის ცოცხალი ნარატივი, სადაც გეოლოგია, ისტორია და ადამიანის სული ერთმანეთს ხვდება.
